O Grojcu słów kilka
  • O Grojcu można by rzec: "wieś spokojna, szczęśliwa i urokliwa". Otoczona zewsząd stawami. W środku wioski malowniczy zabytkowy, drewniany kościółek w otoczeniu parkowej zieleni, a...więcej
Galerie
Ciekawostki

Najwcześniejsze początki Grojca.
opis niedostepny Materiał ceramiczny kultury łużyckiej z jamy – 5:
a, b, c – czarki;
d – kubek;
e – kubek o esowatym profilu;
f – garnek o obmazywanej powierzchni.
Wszystko rozpoczęło się od badań archeologicznych w roku 1966. W tym to roku, historycy z Uniwersytetu Jagiellońskiego przeprowadzili pierwsze badania odkrywkowe na Górze Grojeckiej, która  wznosi się na wysokość 271,5 m. nad poziom morza.

 

W trakcie tych badań znaleziono materiały ceramiczne z okresu kultury łużyckiej, oraz materiały krzemienne z epoki neolitu.

 

Na Górze Grojeckiej koło Oświęcimia , w roku 1976, rozpoczęte zostały ponowne wykopaliska archeologiczne. W czasie tych wykopalisk znaleziono w tym miejscu bardzo liczne materiały ceramiczne. Badania z roku 1966 na Górze Grojeckiej zostały potwierdzone badaniami w roku 1976. Badania te zostały również, tak jak w 1966 r. przeprowadzone na niewielką głębokość. Nie zbadano grodziska dokładnie, ale i tak znaleziony materiał pozwolił na potwierdzenie, że grodzisko to funkcjonowało i żyli w nim ludzie.

 

Naturalna obronność obiektu oraz szczątkowe ślady wałów obronnych każą przypuszczać, że grodzisko to pełniło również funkcję osady obronnej. Zamieszkałe grodzisko na Górze Grojeckiej najprawdopodobniej kontrolowało wylot doliny rzeki Soły do Wisły.

 

Na podstawie uzyskanego materiału archeologicznego można było określić wiek jej funkcjonowania i użytkowania na końcową fazę tzw. kultury łużyckiej czyli lata ok. 550 – 450 p.n.e.

 
 
opis niedostepnyGrodzisko kultury łużyckiej na Górze Grojeckiej.
a – rzut poziomy;
b – przekrój.
Znaleziony materiał ceramiczny to w większości były wyroby garncarskie charakterystyczne dla kultury łużyckiej i kultury Celtów.

Można zadać sobie pytanie, czy na Górze Grojeckiej zamieszkiwali Celtowie ?  Może byli to Celtowie, którzy jako ekspansywna grupa wędrująca pojawiła  się na ziemiach polskich pod koniec V wieku p.n.e. ?  Może część grupy Celtów, która wędrowała na południe, połączyła się z tutejszą, rdzenną ludnością ?  Wiele na to wskazuje, że pierwotna ludność z kultury lendzielskiej, przyjęła do siebie wędrującą grupę Celtów. Być może byli to ludzie już słabsi i zmęczeni wędrówką, którzy chcieli zatrzymać się gdzieś na dłużej.

Jak długo istniało grodzisko na Górze Grojeckiej, tego nie wiemy. Mogło być i tak, że rozwijająca się osada zrobiła się za mała dla wszystkich tam zamieszkujących i postanowiono wybudować nową, większą osadę przenosząc się dwa kilometry na wschód, gdzie dzisiaj znajduje się obecne centrum Grojca.


W związku z planami przeprowadzenia inwestycji budowy wodociągu, przepompowni wody oraz zbiorników wyrównawczych, które miały przechodzić przez miejsce poprzednich badań archeologicznych, w roku 1981 zostały rozpoczęte przez ekipę archeologów Uniwersytetu Wrocławskiego. dokładne badania grodziska na Górze Grojeckiej.

opis niedostepnyGrojec. Plan warstwowy stanowiska na Górze Grojeckiej z zaznaczonymi wykopami.
W latach 1982 – 1983 odkryto 9 jam oraz ślady 6 dołków posłupowych, które znajdowały się w pobliżu tych jam. Niestety nie udało się odtworzyć, w jaki sposób słupy te służyły tamtejszej społeczności, czy były to słupy służące do obrony, czy służyły jako konstrukcja pod zadaszenie. W jamach tych znaleziono bardzo dużo materiałów ceramicznych, niestety, cała ceramika była we fragmentach.

Jamy które odkryto miały różne wymiary:
Jama 1 – posiadała średnicę 150 cm, i sięgała na głębokość 83 cm. W jamie tej znaleziono 266 fragmentów ceramiki, 3 osełki z piaskowca, 4 wióry z krzemienia jurajskiego oraz polepę (podłogę). Chronologia tej jamy została określona jako obiekt kultury lendzielskiej.
Jama 2 – była podłużna na ok. 80 cm, i głęboka na 50 cm.
Jama 3 – o wymiarach 120 x 70 cm, zawierała fragmenty skorup z naczyń kultury lendzielskiej.
Jama 4 o średnicy 110 cm, nie zawierała żadnego materiału ceramicznego.
Jama 5 – to największa jama o średnicy 800 x 210 cm, i sięgała na głębokość 78 cm. Znaleziono w niej 189 fragmentów ceramiki, które to fragmenty przypisano do kultury łużyckiej. W jamie tej znaleziono również ceramikę neolityczną oraz z kultury lendzielskiej w postaci krótkiego drapacza, 4 wiórów i 2 odłupków z krzemienia jurajskiego.

Jama 6 – o średnicy ok. 420 cm, sięgała w głąb na 108 cm, i znaleziono w niej 78 fragmentów ceramicznych, 1 odłupek z krzemienia jurajskiego i półtylczak wykonany z radiolarytu. (Radiolaryt to drobnoziarnista skała krzemionkowa, występująca w kolorach czerwonym, zielonym lub czarnym. (W Polsce radiolaryt występuje tylko w Sudetach).  Ze względu na znalezione w jamie fragmenty ceramiki oraz znaleziony tam radiolaryt, jamę tę przypisano do kultury lendzielskiej. Półtylczak z radiolarytu, wskazuje na kontakty tutejszej osady z ludami zamieszkującymi na południe od Karpat. Być może radiolaryt ten, został przyniesiony tutaj wraz z wędrującymi ludami ?
Jama 7 – o długości 280 cm i głębokości 84 cm zawierała tylko jedną skorupę ceramiczną.
Jama 8 – o długości 80 cm, o nerkowatym kształcie zawierała dwie skorupy neolityczne i półtylczak z krzemienia jurajskiego.
Jama 9 – ostatnia, o wymiarach 110 x 40 cm, była jamą mocno zniszczoną i nie znaleziono w niej żadnej ceramiki.

opis niedostepny Materiał z jam neolitycznych: a – garnek; b – naczynie o nachylonym do wewnątrz kołnierzu; c – naczynie z pionowym kołnierzem; d – misa; e – półtylczak z radiolarytu; f, g – drapacze; h – półtylczak; a, b, c, d – jama 1; e – jama 6; f, g – znad obiektów; h – jama 8.
Zebrany w trakcie wykopalisk materiał pozwala datować powstanie tutejszej osady na początek środkowej fazy kultury lendzielskiej.

Ciekawostką jest fakt, że osada na Górze Grojeckiej była najbardziej wysuniętą na zachód osadą kultury lendzielskiej na ziemiach zajmowanych przez tę grupę kulturową.


Tylko tyle dowiadujemy się z suchych danych z wykopalisk archeologicznych na Górze Grojeckiej.
A jak było naprawdę ? Możemy się tylko domyślać z przeprowadzonych badań archeologicznych.


    Neolit
Wyraz neolit pochodzi z języka greckiego néos – nowy i líthos – kamień. Była to młodsza epoka kamienia, epoka kamienia gładzonego.

Była to nowa pradziejowa technika wytwarzania narzędzi kamiennych, tzw. technika gładzenia, która wyparła starszą technikę ich wytwarzania – łupanie, stosowaną w paleolicie.

Era neolitu rozpoczęła się na początku IX wieku p.n.e. Na ziemie obecnej Europy i Polski ludy neolityczne przybyły ok. 5500 lat p.n.e.

Kiedy założono osadę na Górze Grojeckiej dokładnie nie wiemy. Myślę, że już jakieś 4500 – 4000 lat p.n.e. w tzw. wczesnym neolicie, gdy ludy z epoki neolitu dotarły na północ Europy.

Około 4500 lat p.n.e. na terenach Polski zaczęły się dokonywać przemiany kulturowe.

W epoce neolitu ludzie powoli zaczęli osiadać na stałe w miejscach, na wzgórzach, które zapewniało im bezpośredni dostęp do wody, a jednocześnie teren stanowił naturalną ochronę przed żywiołem i obcymi. Osadnictwo takie pojawia się w Europie Środkowej tylko tam, gdzie rozciągają się szczególnie urodzajne gleby lessowe lub ziemie powstałe na podłożu lessowym. Ziemie lessowe były tak żyzne, że  pozwalały na wieloletnie używanie, gdyż nie znano wtedy metod płodozmianu i nawożenia.

Ludzie ci zaczęli uprawiać pszenicę, żyto, jęczmień, proso, żyto, groch i soczewicę. Powoli rozwijała się hodowla bydła i świń, a później kóz i owiec.

Odkrycia dokonane na terenach najstarszych osiedli wydają się wskazywać na istniejącą już w tym czasie wyraźną stabilizację osadniczą. O tych osiedlach nie można mówić jako o obozowiskach w tym znaczeniu, w jakim określenie to funkcjonuje w odniesieniu do okresu mezolitu, jeszcze starszej epoki. Liczne jamy drążone celowo w ziemi ciągnące się, z reguły, na łagodnych południowych lub południowo-wschodnich zboczach wyniesień, opadających najczęściej ku rzece lub strumieniowi na przestrzeni niekiedy ponad 100 metrów, pozwalają domyślać się, że były to osady stosunkowo rozległe, choć trudno dzisiaj określić dokładnie ich zabudowę. Na postępującą stabilizację osadnictwa wskazują również groby występujące w obrębie osad.
Takich grobów niestety nie znaleziono w trakcie wykopalisk na Górze Grojeckiej. Wykopaliska te miały charakter wyrywkowy i nie objęły całego terenu zamieszkania przez tamtejszy lud na Górze Grojeckiej.

Ludzie ci korzystali praktycznie z wynalazku koła, budując prymitywne wozy. Budowali dla swoich potrzeb drogi w miejscach bagnistych. Umieli wypalać ceramikę użytkową. Powstawały wszelkiego rodzaju naczynia, misy, garnki, kubki, lepili również figurki.

W późniejszych wiekach neolitu rozwijało się górnictwo krzemienia i tkactwo. Ludy zaczynały podróżować i wymieniać się różnorodnymi surowcami i wyrobami.


Kultura lendzielska
Była to kultura neolityczna która wyodrębniła się z kręgu kultur naddunajskich ok 5000 – 4000 p.n.e. Nazwa ta pochodzi od miejscowości Lengyel koło Kaposvaru na terenie dzisiejszych Węgier.

Na ziemiach słowiańskich ludy te osiedliły się na Śląsku, w Małopolsce, w Wielkopolsce i na Kujawach. Grojecka osada zaliczała się do grupy modlnickiej. Nazwa ta pochodzi od nazwy wsi Modlnica k. Krakowa, w której znajdowała się duża osada neolitu, z początków kultury lendzielskiej.

opis niedostepny Poglądowa mapa głównych kultur schyłku 4. tysiąclecia p.n.e. Kultura lendzielska na pomarańczowo.

Wyraz „lendzianie” pochodzi z prasłowiańskiego słowa – lenda – które wyrażało obszar, równinę, pole nieuprawne nadające się pod uprawę roli. Nazwa tej kultury wywodzi się z gospodarki, polegającej na wycinaniu i wypalaniu lasów by przygotować dany teren pod uprawę roli. Lendzianin oznaczał rolnika, który wypalał las pod ziemię uprawną. Ludzie z czasów kultury lendzielskiej zakładali bardzo rozległe osady, w których można było spotkać duże, naziemne domy, które budowano na planie prostokąta. Kopano również w odpowiednim gruncie okrągłe ziemianki. Wiele takich osad nie miało żądnych umocnień obronnych, chociaż niektóre otoczone były rowami obronnymi. Ludzie ci stawiali również okrągłe budowle w kształcie rondla. Przypuszcza się, że budowle te służyły do obrządków religijnych lub obserwacji astronomicznych. Mogły też służyć jako miejsce spotkań ludności lub mieć zastosowanie obronne. Dokładne ich przeznaczenie nie jest znane. Średnica takich rondeli wahała się od 35 – 150 metrów. Ludność tej kultury zajmowała się przede wszystkim rolnictwem oraz hodowlą bydła. Swoich zmarłych chowali na cmentarzyskach w pobliżu swoich osad. Kopano dół i zmarłych układano w nim w pozycji siedzącej, skurczonej. Zmarłym dawano do grobów różne naczynia ceramiczne oraz narzędzia krzemienne. Wierzono, że przedmioty włożone do grobu przydadzą się zmarłej osobie na drugim świecie. Pod koniec IX wieku ludność lendzielska, która zamieszkiwała tereny ówczesnej Polski nazywana była Lachami lub Lechitami. W X wieku plemiona Lechitów i Polan (były to plemiona lendzielskie) połączyły się pod przywództwem Mieszka I i stworzyły podstawy pod państwowość Polski. Również z ich języka, wywodzi się nasz dzisiejszy język polski. Pierwsze badania na Górze Grojeckiej w roku 1966 i 1976, oraz zebrany wówczas materiał archeologiczny, sugerowały, że tutejsza osada była zamieszkana przez ludy kultury łużyckiej i powstała ok. 550 – 450 p.n.e. Dokładniejsze badania przeprowadzone w latach 1981 – 1983 spowodowały, że powstanie osady na Górze Grojeckiej przeniesiono na lata 4500 – 4000 lat p.n.e. a wiec cofnięto jej powstanie prawie dziesięciokrotnie, do dotychczasowych, znanych ram czasowych. Wynikałoby z powyższego, że ludzie, którzy tutaj zamieszkali stworzyli osadę, która należy do jednych z najstarszych miejsc, zamieszkałych przez ludzi na ziemiach polskich. Chciałbym podziękować p. Krzysztofowi Wolakowi, za odnalezienie dokumentów z prac archeologicznych na Górze Grojeckiej, które to prace przeprowadzone zostały w latach 1981 – 1983.

Opracował Wawrzyniec Mizgalski

 

 

Copyright © 2013 Projekt i program Interhead.pl
Użytkowniku, zgodnie z nowymi przepisami dotyczacymi posiadania, przechowywania oraz przetwarzania danych osobowych, informujemy, iż wprowadzilismy nowa politykę prywatnosci oraz cookies. W celu pozostania na stronie prosimy o wyrażenie zgody na przechowywanie w swoim urzadzeniu plików cookies.